Onderzoek naar studiekeuzestress onder jongeren
Een studiekeuze begint niet bij een opleiding, maar bij jezelf
In de lente van 2026 deed ik vanuit HQ True Nature een verkennend onderzoek onder ouders en professionals die met jongeren werken. Ik wilde beter begrijpen wat jongeren bezighoudt wanneer zij voor belangrijke keuzes over studie en toekomst staan.
Daarbij keek ik verder dan de vraag ‘Welke opleiding past bij mij?’ Want daaronder liggen vaak andere vragen zoals: 'Wie ben ik? Waar liggen mijn talenten? Wat vind ik belangrijk? En hoe maak ik een keuze die écht bij mij past?'
De resultaten laten zien dat studiekeuze nauw samenhangt met zelfvertrouwen, identiteit, prestatiedruk en verwachtingen vanuit de omgeving. Er komt ook duidelijk uit naar voren dat er meer behoefte is aan zelfinzicht, vertrouwen in de eigen keuzes en begeleiding die verder gaat dan alleen informatie over opleidingen.
Hieronder deel ik de belangrijkste inzichten uit het onderzoek.
Onderwijsbeurs
Vanochtend was het zover: mijn eerste voorlichting op de Onderwijsbeurs Noordoost over studiekeuze met een neurodivergent brein.
Voor me zat een zaal vol jongeren én ouders. Vmbo, havo en vwo, derde-, vierde- en vijfdeklassers, zo tussen de 14 en 17 jaar. Sommigen kwamen, net als ik, van bijna een uur rijden verderop.
Ik begon maar meteen met een ijsbreker. Ga eens staan als je op zoek bent naar een mbo-opleiding. Een hbo-opleiding. Een universitaire studie. Als je vandaag best spannend vindt. En als je bij binnenkomst dacht: wow… deze evenementenhal is indrukwekkend, maar ook wel héél veel mensen, stands, geluiden en prikkels. Dat werkte. Er werd gelachen, gestaan en gereageerd. En ondanks de nodige koptelefoons in de zaal ontstond er verrassend veel interactie.
Een groot deel van mijn verhaal ging natuurlijk over de dingen die een studiekeuze of zo'n beurs lastiger kunnen maken wanneer je brein nét even anders werkt. Overprikkeling bijvoorbeeld. Behoefte aan duidelijkheid. Moeite om uit heel veel mogelijkheden te kiezen. Of juist enthousiast worden van van alles en daardoor niet meer weten waar je moet beginnen. Daar gaf ik praktische tips voor. Voor op de beurs, maar ook voor daarna, wanneer je opleidingen gaat vergelijken en uiteindelijk een keuze moet maken.
Maar er was nog iets wat ik minstens zo belangrijk vond om te vertellen. We praten bij neurodivergentie vaak over waar iemand last van heeft. Maar wat gebeurt er als we óók kijken naar wat datzelfde brein iemand brengt? Een enorme fascinatie voor een onderwerp kan uitgroeien tot diepgaande kennis. Een hoofd dat alle kanten op schiet, kan ook met ideeën komen waar een ander niet aan denkt. Anders naar informatie kijken kan leiden tot verrassende, creatieve oplossingen.
Dat geldt natuurlijk niet voor iedere jongere met autisme, ADHD of dyslexie op dezelfde manier. Iedereen is anders. En misschien was dát uiteindelijk wel de belangrijkste boodschap van mijn presentatie.
Bij een studiekeuze gaat het niet alleen om: Wat kan ik aan? Maar ook om: Wie ben ik? Waar word ik enthousiast van? Waar ben ik goed in? En in welke omgeving kom ik het beste tot mijn recht?
Ik hoop dat er vanochtend een paar jongeren naar buiten zijn gelopen die nét iets nieuwsgieriger zijn geworden naar hun eigen bijzondere brein. Niet omdat alles daaraan makkelijk of fijn is. Maar omdat er misschien ook iets in zit waar ze later ontzettend veel aan kunnen hebben.
